Speed-Design

Jacek Piekarczyk

TEL: 662-877-014

NIP: 651-167-33-93

REGON: 241746690

Dział Speed

Metody kształtowania szybkości

W teorii sportu, szybkość najczęściej rozumiana jest jako zdolność do wykonywania czynności ruchowych w określonych warunkach, w jak najkrótszym czasie.

W rozumieniu motoryczności człowieka szybkość ma tylko jeden wymiar: czas (s). Poziom szybkości określą trzy składowe:

  • czas reakcji/reagowania - jest to czas, jaki upływa od zadziałania bodźca do rozpoczęcia ruchu. W skład czasu reagowania wchodzi pięć składowych cząstkowych, które zależą od wielu czynników zewnętrznych i wewnętrznych
  • czas ruchu prostego - po zakończeniu okresu utajonego czasu reagowania następuje początek ruchu prostego. Czas ruchu prostego oznacza prędkość, jaką osiąga dana część ciała na określonej drodze, która wynosi od kilku do kilkunastu centymetrów, np. prostowanie lub zginanie kończyn w stawie łokciowym lub kolanowym. Czas ten zależy głównie od wielkości pokonywanego w danym ćwiczeniu oporu. Pomiar tej składowej szybkości, stosowany jest najczęściej w psychomotoryce.
  • częstotliwość ruchów - maksymalna częstotliwość ruchów zależy od sprawności ośrodków nerwowych, a zwłaszcza od motorycznych procesów sterowania i regulacji czynności ruchowych, a w szczególności od szybkiego przechodzenia ze stanu pobudzenia w stan hamowania i odwrotnie. Bada się ją poprzez rejestrację maksymalnej ilości ruchów, wykonanych przez określoną grupę mięśniową, w ściśle określonym czasie. Jest mało podatna na wytrenowanie.

Na podstawie aktualnego stanu wiedzy można stwierdzić, iż poszczególne składowe szybkości są względem siebie niezależne. Nie obserwuje się istotnych zależności między czasem reagowania, szybkością ruchu prostego i częstotliwością ruchów. Każda z wymienionych składowych posiada szereg specyficznych uwarunkowań, pomimo że w założonych aktach ruchowych (np. gra w piłkę nożną), przejawia się najczęściej w postaci zintegrowanej. Według Sozańskiego i wsp. (1999) poziom szybkości uwarunkowany jest, z jednej strony, właściwościami procesów wzrastania, dojrzewania i różnicowania ustroju, z drugiej natomiast, skutecznością wyrozumowanego procesu treningu. Z przedstawionego ujęcia szybkości wynika, że celem ćwiczeń szybkościowych powinno być doprowadzenie zawodnika do osiągnięcia jak najszybszego reagowania na bodźce oraz jak najwyższej prędkości i częstotliwości ruchów.

Metody kształtowania szybkości w ujęciu Stryżewskiego (1996) jest to sposób postępowania, sterowany świadomie, dla osiągnięcia określonego celu. W kształtowaniu szybkości wyróżnia się dwie metody: powtórzeniowa oraz submaksymalnych prędkości.

 

Metoda powtórzeniowa Jest to podstawowa metoda kształtowania szybkości lokomocyjnej zawodników. Jak sama nazwa wskazuje, polega ona na wielokrotnym powtarzaniu ćwiczonych ruchów z maksymalną prędkością oraz na dążeniu przez ćwiczącego do przekroczenia tej prędkości. Specyfiką tej metody jest wzajemna relacja pomiędzy czasem trwania ćwiczenia, liczbą powtórzeń w danej serii, liczbą serii, a czasem przerw czynnego wypoczynku pomiędzy obciążeniami w danej serii i pomiędzy seriami

Ogólna charakterystyka metody.

  • czas trwania pojedynczego ćwiczenia (np.: długość odcinka biegowego) jest uzależniona od intensywności wykonywania tego ćwiczenia. Z praktycznego punktu widzenia czas ten ustala się w taki sposób, aby intensywność pracy wyrażona prędkością poruszania się, była w każdym powtórzeniu maksymalna.
  • zawodnik w każdym następnym powtórzeniu dąży do osiągnięcia jak najlepszego wyniku
  • liczba powtórzeń w danej serii musi być ta dobrana, aby ostatnia z nich mogła być wykonana z maksymalną prędkością
  • prędkość wykonywanych ruchów w kolejnych powtórzeniach nie powinna się obniżać. Zmniejszenie prędkości jest sygnałem do szybkiej rekonstrukcji zastosowanych obciążeń, lub bezzwłocznego przerwania treningu
  • przerwy wypoczynkowe nie mogą być zbyt krótkie ani zbyt długie, ponieważ stopień pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego ma istotny wpływ na efektywność treningu szybkościowego
  • czas przerwy wypoczynkowej powinien być tak długi, aby zapewnił zawodnikowi optymalny poziom wypoczynku, czyli taki, który doprowadzi do pełnej regeneracji „akumulatora fosfagenowego” i osiągnięcia gotowości do wykonania kolejnego powtórzenia z maksymalną prędkością
  • po każdym powtórzeniu należy stosować przerwy aktywnego wypoczynku, ponieważ pozwalają one na utrzymanie ośrodkowego układu nerwowego na dostarczenie wysokim poziomie

Metoda submaksymalnych prędkości jest podobna w swojej strukturze do metody powtórzeniowej, jednak różni się od niej intensywnością. Prędkość wykonywanego ćwiczenia mieści się w granicach 85-95% aktualnych możliwości.

pozwala na kompleksowe kształtowanie szybkości i techniki ruchu. Rozwijanie szybkości tą metodą jest jednym z podstawowych rozwiązań dla zawodników początkujących, którzy są na etapie nauczania i doskonalenia ruchu.

Dlaczego? Dlatego że szybkość ruchu jest nierozerwalnie połączona z poziomem przygotowania technicznego; w rozwijaniu szybkości wykonania ruchów należy zadbać najpierw o dokładność, a dopiero potem o szybkość.

Ruch poprawny jest łatwo przyśpieszyć, natomiast ruch szybko, ale niedokładny i niepoprawny zmienić jest niezmiernie trudno (patrz: Czajkowski 1995). Wskutek przedwczesnego wprowadzenia maksymalnej szybkości ruchu wywołuje to u młodego piłkarza napięcie nerwowo-mięśniowe, zdenerwowanie, brak zaufania do własnych możliwości i umiejętności, a w konsekwencji zły wybór działania, mała szybkość, niedokładność ruchów, zły rytm, brak precyzji, itp. Zapobiegając takim sytuacjom, najlepszym rozwiązaniem wdg. Czajkowskiego (1998) stosowanie ćwiczeń ze zmienną szybkością. Zaczynając od uczenia nowych ruchów przy małych prędkościach i stopniowo zwiększać ją aż do osiągnięcia prędkości maksymalnej. Jak stwierdził Sozański i wsp. (1999), przy długotrwałej nauce lub doskonaleniu ruchu na zbyt małych prędkościach istnieje niebezpieczeństwo niemożliwości odtworzenia go z prędkością krańcową.

żródło Jan Chmura "Szybkość w piłce nożnej" Katowice 2001